Era 07/14
ค.ศ. 1837–1901
ห้องรับแขกวิกตอเรียน — ยิ่งเต็มยิ่งมีรสนิยม
Overview
รัชสมัยยาวนานถึง 64 ปีของสมเด็จพระราชินีวิกตอเรีย ตรงกับช่วงที่อังกฤษรุ่งเรืองสุดขีดจากการปฏิวัติอุตสาหกรรม เครื่องจักรทำให้ผ้า วอลเปเปอร์ เฟอร์นิเจอร์แกะสลัก และของประดับที่เคยแพงมหาศาล ผลิตได้จำนวนมากในราคาถูกลง ชนชั้นกลางที่เพิ่งร่ำรวยจึงแสดงฐานะด้วยการ ‘เติมของ’ ยิ่งบ้านอัดแน่นด้วยลวดลาย ผ้าม่านหนา พรม รูปภาพ และของสะสมมากเท่าไร ยิ่งดูมีรสนิยมและน่านับถือ ห้องรับแขก (parlour) กลายเป็นห้องโชว์ที่จัดไว้ต้อนรับแขกโดยเฉพาะ สไตล์ยุคนี้จึงไม่มีสไตล์เดียว แต่หยิบยืมทุกยุคมาปนกัน ทั้งโกธิก รอคโคโค และเรอเนสซองส์ ผสมกับของแปลกจากอาณานิคมทั่วโลก โทนสีเข้มขรึม ไม้มะฮอกกานีสีเข้ม และกำมะหยี่สีอัญมณี คือภาพจำของบ้านวิกตอเรียนที่ ‘มากไว้ก่อน’ คือความงาม
องค์ประกอบที่เป็นลายเซ็น
Architecture
1876
หลังอาคารรัฐสภาเดิมถูกไฟไหม้ อังกฤษเลือกสร้างใหม่เป็นสไตล์โกธิกรีไววัล เพื่อเชื่อมโยงชาติเข้ากับยุคกลางอันรุ่งเรือง ชาร์ลส์ แบร์รีวางผังอาคาร ส่วนปูจินออกแบบลวดลายฉลุแหลมสูงทุกรายละเอียด รวมถึงหอนาฬิกา Big Ben นี่คือภาพแทนของยุควิกตอเรียนที่หันหลังให้คลาสสิกแล้วโหยหาความขลังแบบยุคกลาง
1876
สถานีรถไฟและโรงแรมหรูใจกลางลอนดอน ก่ออิฐแดงประดับลายโกธิกวิจิตรราวปราสาท สะท้อนความมั่งคั่งของยุคทองรถไฟ เบื้องหลังหน้าตาโบราณคือโครงเหล็กและกระจกอันล้ำสมัย เป็นตัวอย่างชัดของวิกตอเรียนที่ห่อหุ้มเทคโนโลยีใหม่ไว้ด้วยเปลือกนอกแบบเก่า
Art
1852
ภาพโอฟีเลียจากบทละครเชกสเปียร์ ลอยจมน้ำท่ามกลางดอกไม้ริมธารที่วาดละเอียดทุกกลีบ มิลเลส์และกลุ่มพรีราฟาเอลไลท์ปฏิเสธการวาดแบบสำเร็จรูป หันไปวาดธรรมชาติจริงอย่างพิถีพิถัน ภาพนี้กลายเป็นหนึ่งในงานที่คนอังกฤษรักที่สุด และเป็นสัญลักษณ์ของศิลปะยุควิกตอเรียน
Interiors
Icons
ราว 1855
โซฟาคู่รูปตัว S ให้คนสองคนนั่งหันหน้าคุยกัน (tête-à-tête) แกะสลักลายดอกไม้ผลไม้ฉลุโปร่งจากไม้โรสวูดอัดหลายชั้นตามกรรมวิธีของ John Henry Belter สไตล์รอคโคโครีไววัลแบบนี้คือความหรูหราในฝันของบ้านเศรษฐีอเมริกันยุควิกตอเรียน
กลางคริสต์ศตวรรษที่ 19
เก้าอี้ทำจากกระดาษอัด (papier-mâché) เคลือบแล็กเกอร์ดำ ประดับลายเขียนสีและฝังมุก เป็นของแปลกใหม่ที่นิยมมากในยุควิกตอเรียน เพราะเบา เงางาม และดูหรูในราคาที่ย่อมเยากว่าไม้แกะสลัก สะท้อนความสนุกกับวัสดุใหม่ ๆ ของยุค
1840–1860
ตู้โชว์ทรงสูงแกะสลักฉลุไม้โรสวูดพร้อมกระจกเงา สำหรับอวดของสะสมกระจุกกระจิกที่บ้านวิกตอเรียนสะสมไว้เต็มบ้าน ยิ่งตู้วิจิตรและของบนตู้แน่นเท่าไร ยิ่งบอกฐานะและรสนิยมของเจ้าของบ้าน เป็นเฟอร์นิเจอร์ที่สรุปจิตวิญญาณ ‘มากไว้ก่อน’ ของยุคได้ดีที่สุด
Designers
1812–1852
ผู้จุดกระแสโกธิกรีไววัล และออกแบบลวดลายภายในอาคารรัฐสภาอังกฤษเกือบทั้งหมด
สถาปนิกและนักออกแบบผู้จุดกระแสโกธิกรีไววัลในอังกฤษ ปูจินเชื่อว่าสถาปัตยกรรมโกธิกยุคกลางคืองานที่ ‘ซื่อสัตย์และมีศีลธรรม’ ที่สุด เขาออกแบบลวดลายภายในอาคารรัฐสภาอังกฤษ (Palace of Westminster) เกือบทั้งหมด ตั้งแต่วอลเปเปอร์ กระเบื้อง ไปจนถึงที่นั่ง แม้อายุสั้นเพียง 40 ปี แต่แนวคิดของเขากลายเป็นรากฐานให้ทั้งยุควิกตอเรียน
1808–1882
นักปฏิรูปผู้จัดงาน Great Exhibition 1851 และวางรากฐานพิพิธภัณฑ์ V&A
นักปฏิรูปผู้เชื่อว่าของใช้ในบ้านควรทั้งสวยและออกแบบดี เฮนรี โคลเป็นหัวเรี่ยวหัวแรงจัดงาน Great Exhibition ปี 1851 ที่ Crystal Palace ซึ่งดึงคนกว่าหกล้านมาชมสินค้าอุตสาหกรรมจากทั่วโลก กำไรจากงานถูกใช้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ V&A เขายังเป็นผู้ผลิตการ์ดอวยพรคริสต์มาสใบแรกของโลก และวางรากฐานการศึกษาด้านออกแบบของอังกฤษ
1804–1863
ช่างผู้คิดวิธีอัดไม้โรสวูดดัดโค้งจนแกะสลักฉลุลายวิจิตรได้โดยไม่หัก
ช่างทำเฟอร์นิเจอร์เชื้อสายเยอรมันที่ไปตั้งรกรากในนิวยอร์ก เบลเทอร์คิดค้นวิธีอัดไม้โรสวูดหลายชั้นเข้าด้วยกันแล้วดัดโค้งด้วยไอน้ำ ทำให้แกะสลักลายดอกไม้ผลไม้ฉลุโปร่งได้อย่างวิจิตรโดยไม่หัก เก้าอี้และโซฟาสไตล์รอคโคโครีไววัลของเขากลายเป็นสัญลักษณ์ความหรูหราของบ้านเศรษฐีอเมริกันยุควิกตอเรียน และเป็นของสะสมล้ำค่ามาจนทุกวันนี้
Notes
รู้หรือไม่?
Crystal Palace ที่จัดงาน Great Exhibition 1851 สร้างจากเหล็กหล่อและกระจกเกือบ 300,000 แผ่น ใหญ่พอจะครอบต้นเอล์มโตเต็มวัยไว้ทั้งต้นในอาคาร และประกอบเสร็จในเวลาไม่ถึงเก้าเดือน
รู้หรือไม่?
การที่บ้านวิกตอเรียนนิยมโทนสีเข้มขรึม ส่วนหนึ่งเป็นเพราะไฟแก๊สที่จุดในบ้านปล่อยเขม่าจับผนังและผ้าจนดำ สีอ่อนจึงดูสกปรกเร็ว การใช้สีเข้มและลายถี่จึงช่วย ‘ซ่อนคราบ’ ไปในตัว
รู้หรือไม่?
หลังเจ้าชายอัลเบิร์ตสิ้นพระชนม์ในปี 1861 สมเด็จพระราชินีวิกตอเรียทรงไว้ทุกข์ด้วยฉลองพระองค์สีดำยาวนานถึงราว 40 ปีจนสิ้นพระชนม์ จน ‘วัฒนธรรมการไว้ทุกข์’ และเครื่องประดับสีดำกลายเป็นแฟชั่นไปทั้งยุค
Thailand
ยุควิกตอเรียนตรงกับสมัยรัชกาลที่ 4-5 ที่สยามติดต่อค้าขายกับตะวันตกอย่างใกล้ชิด อิทธิพลที่คนไทยคุ้นตาที่สุดคือ ‘เรือนขนมปังขิง’ บ้านไม้ฉลุลายวิจิตรตามชายคาและระเบียง ที่ได้แรงบันดาลใจจากบ้านไม้ประดับลาย (gingerbread) แบบวิกตอเรียน พระราชวังและตำหนักหลายแห่งอย่างพระที่นั่งวิมานเมฆก็ใช้เส้นสายและการฉลุไม้แบบเดียวกัน ส่วนตึกแถวเก่าย่านเมืองเก่าและอาคารราชการสมัยรัชกาลที่ 5 จำนวนมาก ก็รับหน้าต่างโค้ง เสาปูนปั้น และลายประดับแบบยุโรปยุคนี้มาผสมกับงานช่างไทยอย่างกลมกลืน
